عبد الله الأنصاري الهروي

10

منازل السائرين

عمر را آن جا گذرانيد . أو در طريقت پيرو شيخ أبو الحسن خرقانى بوده ، ومذهب حنبلي داشته و به آداب شرع پايبند بوده است ، چنان كه در صد ميدان گويد : « هر چند كه شريعت همه حقيقت است وحقيقت همه شريعت ، وبناى حقيقت بر شريعت است وشريعت بىحقيقت بىكار است وحقيقت بىشريعت بىكار ، و كار كنندگان جز اين دو ، بىكار است » . « 1 » خواجة عبد الله با آن كه حنبلي مذهب و تا حدى داراى تعصّب بوده ، به خاندان رسالت أرادت مىورزيده است « 2 » ، وغالبا سعى داشته از نزاعها واختلافات اشاعره ومعتزله بر كنار ماند ، اما گاهى بر طريق معتزله مىرفته واشعريان را مىرنجانيده ، همچنين امر به معروف و نهى از منكر مىكرده و با صوفيه‌اى هم كه جانب شريعت را رعايت نمىكردند ، مخالفت مىكرده وپيروان ومريدان خود را به رعايت آداب شرع وأدار مىنموده است . گفته‌اند پير هرات هنگامى كه براي مريدان سخن مىگفت وحديث و روايت و تفسير املا مىكرد ، عادت داشت كه آن سخنان را موزون بياورد و با شعر درهم آميزد ونثر را هم مسجّع سازد كه بيشتر و بهتر در دلها نشيند ، به اين جهت رسائل خواجة عبد الله مسجّع است

--> « 1 » صد ميدان از امالى ، ص 4 . « 2 » مجموعه رسائل خواجة عبد اللَّه أنصارى ، مقدمه ، ص 12 .